Pictoright en Creative Commons (deel 2)
Pictoright, de auteursrechtenorganisatie voor visuele makers zoals illustratoren, beeldend kunstenaars, grafisch ontwerpers, fotografen en andere beeldmakers, is opnieuw tegen gebruik van Creative Commons licenties aan het ageren. In oktober lanceerde Pictoright een persbericht waarin het het Stedelijk Museum Amsterdam verwijt kunstenaars te verleiden door ze verkeerd over de Creative Commons licenties te informeren.
Aanleiding voor deze aanval van Pictoright is een project van het Stedelijk Museum Amsterdam en Kennisland, waarin kunstenaars in de collectie van het Stedelijk om toestemming gevraagd is voor gebruik van hun werken op de website van het museum. Makers konden hiervoor toestemming geven aan het Stedelijk maar zij konden ook kiezen voor het publiceren van hun werk onder een Creative Commons (CC) licentie, om zo hergebruik of remixes van hun werk door derden toe te staan.
Volgens Pictoright zou de door het Stedelijk Museum aan de makers verstrekte informatie over de Creative Commons licenties misleidend zijn. Ondanks herhaaldelijk aandringen van het Stedelijk Museum en Creative Commons Nederland is Pictoright tot op heden niet op het aanbod ingegaan om aan te geven waar de informatie precies misleidend zou zijn zodat deze eventueel aangepast zou kunnen worden.
De verwijten aan het adres van CC, die ook op navraag niet nader geconcretiseerd kunnen worden, zijn bij Pictoright helaas geen uitzondering. Zo vindt zich in de meest recente editie van het Pictoright magazine (pdf), een kort artikel met de titel ‘Oppassen met Creative Commons’. Ook dit artikel speelt in op het gebruik van Creative Commons licenties door erfgoedinstellingen. Volgens Pictoright:
Het zal niet verbazen dat veel gebruikers van beeld, zoals musea en archieven, enthousiast zijn over deze Creative Commons licenties. Met deze licenties kunnen zij namelijk vaak zonder enige beperking de werken gebruiken. Dat makers meestal veel meer rechten weggeven dan nodig, wordt daarbij nog wel eens vergeten. Nog erger is dat goede informatie over de licenties vaak ontbreekt, waardoor makers op het verkeerde been worden gezet. Er zijn al de nodige ‘ongelukken’ met deze licenties gebeurd.
Ook hier worden weer in uiterst vage termen (…vaak…meestal…wel eens…vaak…de nodige…) dingen beweerd zonder dat er enige concrete onderbouwing geboden wordt (zo is ons van de door Pictoright al eerder aangehaalde ‘ongelukken’ nog steeds geen enkele bekend).
Tenslotte komt Pictoright in dit artikel opnieuw met hun oud bezwaar tegen het feit dat de Creative Commons licenties onherroepelijk zijn. Dat de licenties hiermee ‘in wezen het systeem van de wet doorkruisen’ is natuurlijk grote onzin. Door voor een Creative Commons licentie te kiezen doet een auteur inderdaad onherroepelijk afstand van enkele van zijn rechten. Dit is in feite niets anders dan iemand een cadeau te geven (die vraag je ook niet terug als je dat even beter uitkomt).
Pictoright mag dan wel vinden dat men zo ‘meer weggeeft dan nodig’ maar als dat een weloverwogen keuze is dan is daar net zo weinig mis mee als met het plaatsen van een mooi cadeau onder de kerstboom.
Nederland van Boven – helikopterbeelden onder Creative Commons?
Dinsdagavond zond de VPRO de eerste aflevering van de nieuwe serie Nederland van Boven uit. Nederland van boven combineert op een innovatieve manier indrukwekkende helikopterbeelden met animaties gebaseerd op databases met statistische gegevens.
In het kader van zijn review van het programma in de NRC.next van woensdag wijst Alexander Klöpping op een interessant verschil tussen de omgang van de VPRO met de statistische gegevens en de omgang met de zelf geproduceerde helikopterbeelden:
Nederland van Boven toont op spectaculaire wijze waarom overheden meer data zouden moeten delen met het publiek. Als kunstenaars, programmeurs, of in dit geval, programmamakers kunnen bouwen op dit soort databronnen, ontstaan verbanden die je met het blote oog niet ziet. Helaas blijven onze overheden echter vaak stilzitten op hun goudmijn aan data: de programmamakers moesten veel te veel moeite doen om informatie los te peuteren. En dat is zonde.
Wat ook zonde is, is de houding van de VPRO. Het programma had nooit tot stand kunnen komen als overheden en bedrijven uiteindelijk geen data gedeeld hadden met de programmamakers. Je zou dan ook verwachten dat de omroep een wederdienst zou doen door de prachtige helikopterbeelden op hun beurt te delen met het publiek. Maar zij zeggen: “die beelden zijn van ons, en als je ze wil hebben kun je contact opnemen met onze verkoopafdeling”.
Volgens mij kan de VPRO het niet maken om zo hebberig te doen, en zijn ze het aan iedereen verplicht om het volledige archief met wonderschone helikopterbeelden (onder een vrije licentie) op internet te zetten. Zodat anderen daarop weer verder kunnen bouwen.
Het vrijgeven van de helikopterbeelden onder een Creative Commons-licentie zou inderdaad een mooi vervolg op de eerdere Creative Commons-experimenten van de VPRO zijn. Als we kijken naar de reacties op de column van Alexander lijkt de kans hierop niet al te slecht te zijn: In de discussie onder de column laat VPRO-medewerker GertJan Kuiper weten dat de conclusie van Alexander …
… te kort door de bocht [is]. In het gesprek hierover was dit een reactie, maar daarmee niet het officiële VPRO-standpunt. Sterker nog, in de eerste plannen voor Nederland van Boven kwam juist dit punt de mogelijkheid om de helikopterbeelden weer te delen – al naar voren. Daar zitten inderdaad nog een aantal haken en ogen aan, delen met wie, hoe vrij, in welke kwaliteit etc. We zijn er dus wel mee bezig, maar er wordt ook nog gemonteerd en de afweging wat we doen en hoe je dat doet (alles, op soort landschap, welke metadata) moet nog gemaakt worden.
We zijn zeer benieuwd…
1 Comment »