Er blijven aan een licentie altijd zaken die verbeterd kunnen worden. Bovendien staat de wereld niet stil. Bij Creative Commons wordt daarom al enige tijd gewerkt aan een update van de licenties. CC-NL speelt een grote rol bij het doorontwikkelen van de licenties. Het eerste concept van Creative Commons 4.0 is op 2 april openbaar gemaakt voor reacties en suggesties. Het is een hele prestatie dat de internationale CC-community in korte tijd met een volledig concept voor alle licenties is gekomen. Thomas Margoni, als onderzoeker voor het IViR betrokken bij CC-NL, somt de belangrijkste veranderingen op.

Versie 4.0

De conceptlicenties zijn niet bedoeld om werken te licenseren, maar zijn uitsluitend openbaar gemaakt om discussie over de nieuwe versie mogelijk te maken. We verwachten dat deze eerste ronde van publieke discussie en reactie duurt tot ergens in mei. Het tweede concept van de licenties zal in juni worden gepubliceerd. De eerste conceptversies zijn het resultaat van grote inspanning van Creative Commons International en al de nationale afdelingen. Er is gebruik gemaakt van de juridische expertise die in de loop van jaren is opgebouwd.

Een gedetailleerd overzicht van alle veranderingen in de Creative Commons licenties is te vinden op de CC-wiki: http://wiki.creativecommons.org/4.0. Op hoofdlijnen zijn de zes standaardlicenties overigens hetzelfde gebleven.

Een aantal belangrijke kenmerken van de 4.0 versie zijn:

1. Internationalisering

Tot aan de 3.0 versie werden de CC-licenties opgesteld tegen het licht van de Amerikaanse auteursrwet. Deze ‘basislicentie’ heette ‘unported’. Bij de 3.0 versie werd een start gemaakt met een omslag, die in de 4.0 versie vrijwel volledig wordt doorgezet. Er wordt veel energie gestoken in het creëren van een internationale licentie waarvan de gebruikte terminologie en structuur beter aansluit bij internationale regelgeving en verdragen (zoals de Conventie van Bern). Daardoor wordt het minder noodzakelijk om per land ook nog een vertaalslag te maken naar de in dat land geldende auteurswet. Een enorme simplificatie is dus onderweg.

2. Layout en structuur

De nieuwe licenties zien er beter uit, zijn nog veel compacter en eenvoudiger te begrijpen. Er is al enorme vooruitgang bereikt, maar we zijn er nog niet.

3. Databankenrecht

In de nieuwe licenties worden databankenrechten op dezelfde voorwaarden gelicenseerd als auteursrecht en naburige rechten. Het databankenrecht is een broertje van auteursrecht en regelt de bescherming van databases. Bij het opstellen van de concept 4.0 versie is veel aandacht is besteed aan het vermijden van bewoordingen die de indruk kunnen wekken dat er extra restricties worden opgelegd in die gevallen (landen) waar geen databankenrecht bestaat of van toepassing is. Dat is vooral buiten de EU het geval.

4. Morele rechten

Persoonlijkheidsrechten of morele rechten zijn rechten van de maker van een werk. Die rechten blijven in principe altijd bij de maker, ook als de rest van het auteursrecht is overgedragen aan een derde partij. In de nieuwe conceptversie wordt afstand gedaan van morele rechten, of (als dat juridisch niet mogelijk is) wordt zo ver als mogelijk de verzekering gegeven dat de maker die rechten niet zal uitoefenen. Daar is voor gekozen omdat er grote verschillen bestaan in de manier waarop de morele rechten in verschillende landen geregeld worden.

Reageren

De genoemde punten, en veel andere zaken, zijn open voor discussie. Jouw reactie en input zijn daarom cruciaal in deze fase. Reageer dus gerust! Om mee te denken zijn er twee startplaatsen:

1. De CC-Wiki: http://wiki.creativecommons.org/4.0

en

2. De internationale mailing list van CC:  http://lists.ibiblio.org/mailman/listinfo/cc-licenses

Open Leermiddelen of Open Educational Resources (OER) bestaat uit materiaal dat ter beschikking wordt gesteld onder open licenties voor educatieve doeleinden. Creative Commons is internationaal een inventarisatie gestart naar de verschillende vormen van beleid rondom OER. De “OER Policy Register” houdt bij wat voor beleid er op OER gevoerd wordt in verschillende landen.

Creative Commons vraagt iedereen die bezig is met OER om via een Google formulier aan te geven met wat voor soort OER beleid zij te maken hebben. De OER beweging heeft al veel succes behaald. Het is erg nuttig om deze verschillende vormen van beleid met elkaar te kunnen vergelijken, van successen te leren en een overzicht te hebben waar welk beleid waar gevoerd wordt.

Als je zelf bezig bent of iemand kent die bezig is met OER dan vragen wij jou:

1. Om via het Google formulier ons te laten weten over jouw OER beleid
2. Bekijk de lijst van reeds ingevulde formulieren en mail ons op oer@creativecommons.org (in het engels) met opmerkingen of aanpassingen
3. Blog en twitter hierover, vraag collega’s om dit in te vullen om ervoor te zorgen dat we zoveel mogelijk verschillende vormen van beleid kunnen identificeren en communiceren.

In de komende maand verzamelen we via het formulier verschillende vormen van beleid, hierna verplaatsen we het resultaat naar de wiki pagina’s van Creative Commons. Daar wordt het overzicht voor iedereen beschikbaar en bewerkbaar onder een CC-BY licentie.

Creative Commons houdt contact met andere soortgelijke projecten bij onder andere UNESCO, CoL, the Florida Distance Learning Consortium en EU OCW. Neem contact op met Anna Daniel op anna@creativecommons.org (engelstalig) wanneer je andere grote initiatieven kent zodat samenwerking kan ontstaan.

Open Cultuur Data is door het ePSI platform uitgekozen tot een van de vier Trailblazers! Dat wil zeggen: projecten die het afgelopen jaar iets nieuws en spannends met open data gedaan hebben. De Trailblazers zijn uitgreikt door ePSI, het Europese platform voor publieke sector informatie en hergebruik.

Creative Commons Nederland ondersteunt Open Cultuur Data met de organisatie van een masterclass open data voor culturele instellingen die dit voorjaar van start gaat. In de masterclass gaan professionals van culturele instellingen aan de slag met het openen van nieuwe datasets onder een open licentie.

Open Cultuur Data is uit 30+ genomineerden samen met Sejmometr (parlementaire data), Znasichdani (bedrijfsdata) en TrafikLab (transport data) verkozen als winnaars. De Trailblazers dragen volgens het ePSI platform bij aan de volgende zaken:

1. Usefulness to the citizens, visitors and public sector
2. Potential to be useful for other governmental bodies, including in other Member States
3. Appeal of the application from a usability perspective
4. Inventive and original nature of the application

De prijzen werden uitgereikt op de ePSI conference 2012: ‘taking reuse to the next level’, waar belangenbehartigers van de open data beweging uit heel Europa bij elkaar kwamen en de European Open Data Strategy by the European Commission op de agenda stond.

Collection Wall Alpha door Cooper-Hewitt

Afgelopen 23 februari maakte Smithsonians Cooper-Hewitt, National Design Museum uit New York haar collectiedata publiek toegankelijk. Het gaat om metadata-informatie zoals objectbeschrijvingen, geografische data en broninformatie van meer dan 120.000 objecten uit de collectie van het museum. Het museum omarmt hiermee een strategie die pleit voor meer transparantie en toegankelijkheid van publieke informatie. Zo verklaart museumdirecteur Bill Moggridge:

Following the lead of NYC’s Open Data and Data.gov in driving transparency and access, Cooper-Hewitt’s data release connects to a philosophy of publicly shared information, collaboration and inclusive participation

Om onzekerheid rond het (her)gebruik van de data weg te nemen, heeft het museum de dataset vrij gegeven met een CC0 verklaring. Dat betekent dat de dataset door iedereen voor alle doeleinden gebruikt kan worden en naamsvermelding daarbij niet vereist is. Seb Chan, directeur van de digitale afdeling van Cooper-Hewitt, geeft aan dat publiek domein markering en het gebruik van open licenties een toekomst dichterbij kan brengen waarbij nieuwe relaties ontdekt kunnen worden:

With the growing Digital Humanities field, there is increasing value in scholars being able to ‘see’ a collection at a macro, zoomed out level – something which just isn’t possible with search interfaces. Likewise the release of such data under liberal licenses or to the public domain brings closer a future in which cross-institutional discovery is the norm

Cooper-Hewitt is een van de eerste musea die proactief beleid voert om metadata onder een CC0 verklaring vrij te geven. Beleid dat Europeana, de Europese portal voor erfgoed, met haar Europeana Data Exchange Agreement, ook actief stimuleert. Een volgende stap voor Cooper-Hewitt zou zijn om ook de afbeeldingen onder een zo open mogelijke licentie vrij te geven. Hoewel de links naar de afbeeldingen wel zijn opgenomen, kunnen de afbeeldingen nog niet hergebruikt worden. Hiervoor lijken de afspraken met het bedrijf dat de rechten daarop exploiteert, Art Source, nog een belemmering…

• Lees hier meer over andere CC0 use cases
• Lees hier meer over de CC0 publiek domein verklaring