Licenties
Op deze pagina vind je uitleg over drie juridische begrippen die centraal staan binnen Creative Commons:
Het publieke domein
Creativiteit en innovatie zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op intellectuele inspanningen uit het verleden. We bouwen voort op een rijk cultureel erfgoed door de ideeën en werken van onze collega’s en voorgangers te gebruiken, te bewerken en verder te ontwikkelen. Creatieve ontwikkelingen zouden momenteel een explosieve groei kunnen doormaken dankzij de vele nieuwe digitale communicatiemiddelen. Tegelijkertijd echter heeft de steeds strengere intellectuele eigendomsbescherming tot gevolg dat er steeds minder werken terechtkomen in het ‘publieke domein’ – het domein waar geen intellectuele eigendomsrechten rusten op werken en waar iedereen vrij is om alles te gebruiken.
In Nederland rusten automatisch auteursrechten, naburige rechten of databankrechten op een werk. Zou dat niet het geval zijn, dan zouden er wellicht veel meer werken in het publieke domein zijn. Bovendien voorzien de Nederlandse intellectuele eigendomswetten niet in de mogelijkheid om afstand te doen van alle auteursrechten, naburige rechten of databankenrechten. Een rechthebbende kan wel verklaren dat zij haar rechten op geen enkele wijze zal uitoefenen. In de praktijk komt het er dan op neer dat de werken in het publieke domein terechtkomen. Creative Commons is een groot voorstander van het benutten van deze mogelijkheid en heeft daarom een verklaring ‘publiek domein’ opgesteld (cc0).
De Commons
Een begrip dat nauw samenhangt met het publieke domein is dat van de Commons. De Commons hebben betrekking op alle (natuurlijke) middelen die niet in stukken eigendom zijn verdeeld maar waar iedereen zonder toestemming gebruik van mag maken. Bijvoorbeeld de openbare weg, natuur, waterwegen, het heelal en creatieve werken in het publieke domein – al deze zaken maken deel uit van de Commons.
De bekende Engelse uitdrukking ‘the tragedy of the commons’ houdt in dat elk wijdverbreid gebruik van een middel onvermijdelijk tot de uitputting daarvan leidt. Maar sommige middelen zijn onuitputtelijk. Een idee wordt niet minder als mensen er gebruik van maken. Creative Commons wil graag een Commons creëren en behouden waar iedereen gebruik kan maken van ideeën, woorden, beelden en muziek zonder dat zij daarvoor toestemming hoeven te vragen – simpelweg omdat die toestemming al aan iedereen is verleend.
Open content
De free software en open source softwarebewegingen hebben de basis gelegd voor wat soms wel ‘open content’ wordt genoemd. Sommige auteursrechthebbenden hebben boeken, muziek en andere creatieve werken beschikbaar gesteld met behulp van licenties die iedereen het recht verlenen om werken te kopiëren en op andere manieren te gebruiken zonder toestemming te vragen en zonder royalty’s te betalen. Creative Commons wil verder bouwen op dit pionierswerk door een reeks licentievoorwaarden aan te bieden die mensen zelf kunnen combineren en waarmee ze hun werk beschikbaar kunnen stellen voor creatief hergebruik.
