Het Witte Huis heeft een richtlijn uitgevaardigd waarmee ze vrije toegang promoten voor wetenschappelijke publicaties die gefinancierd zijn met publieke gelden.
Dit werk (Wapen Office of Science and Technology Policy, door U.S. Government), geïdentificeerd door Wikimedia Commons, is vrij van bekende auteursrechtaanspraken.
Elk departement dat onder het toepassingsgebied van richtlijn valt, moet er voor zorgen dat het brede publiek toegang heeft tot een digitale versie van de gepubliceerde versie van al het onderzoek dat door het departement gevoerd of gesponsord wordt. Maar het gaat niet enkel om toegang, ook downloaden en analyseren van de onderzoeksresultaten moet mogelijk zijn.
Deze nieuwe richtlijn is het resultaat van een jarenlange strijd van Open Access groepen en weerspiegelt de groeiende overtuiging dat publiek gefinancierd onderzoek vrij toegankelijk moet zijn. Hoewel er geen verplichtingen worden opgelegd inzake het gebruik van open licenties is dit nieuwe beleid een belangrijke stap in de richting van vrijer toegankelijke kennis en cultuur voor de gehele samenleving.
No Comments »Het afgelopen jaar werd er bij Creative Commons-afdelingen over heel de wereld hard gewerkt aan een nieuwe versie van de licenties. De derde conceptversie van de 4.0 licenties is vanaf vandaag beschikbaar voor een laatste commentaarperiode.
Het opstellen van deze conceptversie heeft een tijdje geduurd. Er is veel werk en aandacht gegaan naar het verbeteren van de manier waarop de licenties aansluiten op de doelstellingen die we aan het begin van de procedure hebben vooropgesteld. Zo zijn onder meer de bepalingen aangaande het sui generis databankenrecht – één van de hoofdredenen voor het maken van een nieuwe versie – grondig onder handen genomen. De veranderingen die in deze laatste conceptversie nog zijn toegevoegd zullen in het bijzonder van belang zijn voor projecten en communities die veel met data en databanken werken. De nieuwe bepalingen zorgen voor meer duidelijkheid over de reikwijdte van de licenties en de verplichtingen bij hergebruik van data waar sui generis databankenrecht van toepassing is. Verder wordt er in lijn met het algemeen beleid van Creative Commons op toegezien dat de bijzondere databankenrechten door het gebruik van de licenties niet worden uitgebreid naar landen waar ze geen onderdeel uitmaken van het algemeen rechtssysteem.
In Nederland en de rest van Europa zijn we onderhevig aan het sui generis databankenrecht, dat bovenop het auteursrecht extra bescherming geeft aan bepaalde vormen van databeheer. Met versie 4.0 van de Creative Commons-licenties is het duidelijker geworden wanneer en in welke mate deze rechten onder een licentie vallen. Dit zorgt er voor dat grote (open) dataprojecten vanaf nu met nog meer zekerheid op een Creative Commons-licentie kunnen vertrouwen.
De derde en laatste conceptversie is nu open voor bemerkingen. Je kan hem hier vinden en opmerkingen zijn te adresseren aan Creative Commons Internationaal via de wiki of de mailinglijst.
No Comments »
Legal basics for designers, beeld: Sam Edens
Open Design gaat over het delen van je werk met anderen en over het samen met anderen ontwerpen. Dit roept ook regelmatig vragen op. Hoe kan je een ontwerp delen, zonder dat het wordt gekopieerd? Wat zijn je rechten als je iets in een gezamelijk project ontwerpt? Kan een commercieel product ook Open Design zijn? Kan je van je ontwerpwerkzaamheden leven als je de bestanden beschikbaar stelt als Open Design?
Om deze vragen te kunnen beantwoorden, is het voor ontwerpers goed om enige achtergrond over het auteursrecht en het model- en merkenrecht te hebben en hoe Creative Commons licenties kunnen worden toegepast op design.
Voor de Open Design Contest, die dit jaar in Wenen gehouden wordt, heeft Sam Edens (student Hogeschool van Amsterdam), samen met het Instituut voor Informatierecht (IViR) en Creative Commons NL een (Engelstalig) basisdocument gemaakt (‘Legal basics for designers’) voor deelnemers aan de Open Design contest, waarin het auteursrecht en het merken- en modellenrecht in het kort worden uitgelegd. Daarnaast zijn drie praktische cases in beeld gebracht, waarvan de pdf als download worden aangeboden. In elk van deze cases wordt gekeken welke rechten gelden voor ontwerpers en hoe CC-licenties doelgericht kunnen worden toegepast.
No Comments »In 2007 heeft Creative Commons Internationaal CC0 gelanceerd. CC0 is geen licentie, maar een vrijwaringsdocument waarmee een auteursrechthebbende kan aangeven dat hij of zij afstand van alle auteursrechten doet. Anders dan bij een licentie kan er dus geen inbreuk gemaakt worden op een werk dat met een CC0 verklaring beschikbaar gesteld werd. Door CC0 op een werk van toepassing te verklaren, plaats je dit werk als het ware vervroegd in het Publieke Domein door afstand te doen van al je rechten voor zover dit wettelijk is toegestaan.
Onder CC0 beschikbaar gestelde werken kunnen dus door iedereen voor alle doeleinden gebruikt worden en ook naamsvermelding is daarbij geen verplichting.
Vorig jaar heeft Creative Commons een officiële vertaalprocedure opgezet voor deze vrijwaring. Hierdoor willen wij het begrip en gebruik van deze universele tool vergroten. CC0 wordt niet juridisch, maar linguïstisch vertaald. Dat betekent dat de vertaling niet ingaat op de lokale wet- en regelgeving, maar zo duidelijk mogelijk in het Nederlands aangeeft wat de universele vrijwaring communiceert.
Als onderdeel van de vertalingsprocedure vragen Creative Commons Nederland en Creative Commons België nu om publiek commentaar op de Nederlandse vertaling van CC0. De conceptvertaling is geschreven in 2009 door experts van Creative Commons Nederland: Nynke Hendriks (Instituut voor Informatierecht), Paul Keller (Kennisland) en Lucie Guibault (Instituut voor Informatierecht). Hij wordt als officieuze vertaling van CC0 gebruikt op rijksoverheid.nl
Commentaar en opmerkingen op de vertaling zijn welkom tot 28 februari 2013, deze kan je mailen naar de open discussiegroep cc0-vertaling@googlegroups.com, meld je aan bij de groep om updates te ontvangen van je opmerkingen.
Jaarlijks leveren honderden promovendi een proefschrift af. Als resultaat van hun academische zweet is het veelal de kers op de taart van een lang universitair curriculum. Ook de wetenschappelijke waarde van deze werken mag niet onderschat worden. Spijtig genoeg wordt al deze kennis na publicatie vaak hermetisch afgesloten door wetenschappelijke uitgeverijen. De toegang wordt beperkt door hoge abonnementsgelden, het verbod op parallele publicaties of auteursrechtelijke overeenkomsten. En dat terwijl het werk van de meeste promovendi toch gefinancierd wordt door gemeenschapsgelden. Gelukkig hoeft het niet steeds zo te gaan.
De laatste jaren zien we in de academische wereld een interessante verschuiving naar Open Access. Onder Open Access verstaan we het onmiddellijk, gratis en onbelemmerd delen van wetenschappelijke publicaties en resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Het doel van deze aanpak is de zichtbaarheid en verspreiding te verhogen en daarmee ook verder onderzoek te katalyseren. Om iets volgens de Open Access filosofie te publiceren, liggen er doorgaans twee wegen open. Of je geeft het artikel vrij via een eigen website of repository, of je publiceert in een zogenaamde ‘Open Access Journal’. Omwille van het groter publieksbereik en bepaalde mate van kwaliteitscontrole geniet de tweede weg de voorkeur. Hoewel het proces van Open Access uitgeven nog niet helemaal op punt staat – zo zoekt men nog naar efficiënte business modellen – lijkt het toch om een onomkeerbare tendens te gaan.
Vrije toegang tot wetenschappelijke werken kunnen we alleen maar aanmoedigen, maar het is mogelijk om nog een stap verder te gaan. De huidige Open Access-beweging richt zich immers enkel op toegang en niet zozeer op hergebruik. Binnen de academische wereld zijn er weliswaar enkele wettelijke excepties die hergebruik binnen de grenzen van onderzoek en onderwijs vergemakkelijken, maar dit heeft weinig nut buiten deze strak omlijnde grenzen. Maxim Hendriks, een promovendus aan de TU Eindhoven, begrijpt dat er ook mensen gebaat kunnen zijn bij meer mogelijkheden tot hergebruik buiten het eiland dat gecreëerd wordt door de juridische exceptie. Om dit op te lossen, heeft hij zijn proefschrift met een Creative Commons licentie vrijgegeven. Hij kiest hierbij voor de meeste vrije licentie, CC-BY, waardoor iedereen zijn werk kan onderzoeken, verspreiden, exploiteren en hergebruiken zonder dat zijn toestemming nodig is. De enige voorwaarde is dat hij vermeld wordt als originele auteur als zijn werk gebruikt wordt.
De TU/e heeft al een sterk Open Access beleid waarbij elk proefschrift gratis en online te raadplegen is, maar Hendriks is de eerste promovendus die de stap naar totale openheid zet met Creative Commons. In Nederland is een vrij publicatiebeleid nog maar weinig geïnstitutionaliseerd, in bepaalde overzeese universiteiten staan ze al een paar stappen verder op dit gebied. Academische instellingen kunnen hier nochtans gemakkelijk een bijdrage leveren door voor begeleiding en ondersteuning te zorgen.
Een basisvoorwaarde van deze ondersteuning is dat academische instellingen uitgavecontracten met exclusiviteitsclausules moeten verbieden. Exclusiviteitsclausules zorgen ervoor dat een artikel maar eenmaal uitgegeven wordt. Wanneer de instelling of auteur het artikel op internet beschikbaar wil stellen is toestemming van de uitgever of een afkoopsom nodig. Door standaardovereenkomsten te voorzien van clausules om parallelle publicatie toe te laten, kunnen academische instellingen ervoor kiezen om bijvoorbeeld op later tijdstip artikelen onder een open licentie of Open Access alsnog te publiceren.
Creative Commons Nederland staat altijd klaar om vragen over licenties, Open Access en overeenkomsten te beantwoorden en hoopt dat meer wetenschappers het voorbeeld van Hendriks volgen.
No Comments »
